De HEERE is mijn Herder
W.G. Rietkerk
Eerste preek uit een serie over Psalm 23 (vers 1a)
Zingen: Psalm 119: 83 en 88
Zingen: Psalm 80: 5
Lezen: Psalm 23
Zingen: Psalm 145:1, 2, 7
Zingen: Psalm 146:1, 2
Zingen: Psalm 103: 1 en 2
Gemeente, maakt u weleens een wandeling over een begraafplaats? Het kan heel nuttig zijn. Het herinnert aan onze uiteindelijke bestemming. Als je stopt om te lezen wat er op de graven staat, leer je iets over de mensen die daar begraven zijn. Een Bijbeltekst vertelt iets over hun hoop. Soms zie je een kruis en bij anderen bloemen. Als we een begraafplaats van de eerste christenen zouden kunnen bezoeken, zou je iets opmerkelijks tegenkomen. Daar zijn géén kruisen, géén bloemen, géén Bijbelteksten, géén afbeeldingen van Jezus als Koning of als de gekruisigde Man van smarten. In plaats daarvan zou je vaak eenvoudige tekeningen van een wijnstok zien, maar meestal die van een schaapherder. Jongelui, waarom kozen die eerste volgelingen van de Heere Jezus een schaapherder? Dat was omdat de Zaligmaker hun Herder was. Hij was hun enige troost in leven en sterven, dat hóorde bij deze goede Herder. Als Herder zocht Hij hen. Hij vond hen verstrikt en verloren in de zonde! Daarna droeg Hij hen door het leven. Hij verzorgde hen in moeite en verdriet. Hij was bij hen in het donker van een gevangenis. Hij troostte hen in verdriet over geliefden. Hij was hun Koning, een Koning met een groot Herdershart: vriendelijk, moedig, genadig, liefdevol, waakzaam, oplettend en trouw tot in en na de dood!
Is Herder het beeld van God dat u of jij kent? Denkt u of denk jij over de oneindige, hoge God als een Herder van schapen? Dat was de Jehovah voor David. Echt! Hij schreef met innige vreugde een hele psalm over Hem. Hij roemde Hem. Hij stak zijn bewondering niet onder stoelen en banken. Iedereen moest het horen: de HEERE is mijn herder. Niets zal mij ontbreken! Hij kon er niet genoeg van krijgen om Zijn Herder aan te prijzen. David was niet de eerste die over de HEERE als zijn Herder sprak. Jakob deed dat ook toen hij op zijn sterfbed lag. Toen hij zijn kleinzoons zegende, sprak hij over die God, Die mij gevoed heeft, van dat ik was, tot op dezen dag (Gen.48:15). Gevoed heeft de betekenis van gehoed. Terugkijkend zag Hij hoe de HEERE hem als een herder hoedde: geduldig en getrouw, want Jakob was geen gemakkelijk schaap. Hij zou het helemaal eens geweest zijn met David: met God de HEERE als je herder, zal je niets ontbreken, zelfs als alles ontbreekt aan jezelf!
Graag zal ik proberen deze psalm dicht bij u allen te brengen. De psalm is overbekend in de woorden en toch, vaak onbekend in de diepte. Hoewel we de psalm herkennen als de ‘nachtegaal onder de Psalmen’ is het de vraag of we het gezang begrijpen. Ook troosten Ds. A.T. Vergunst – De Psalm van de Herder
www.prekenweb.nl 2/12
velen zich met deze mooie woorden zonder de Herder te kennen. Aan de andere kant is het ook schadelijk als Gods schapen de rijke inhoud van deze psalm misverstaan.
Iets over de opzet van de psalm. David was een kundige dichter. In het Hebreeuws bestaat deze psalm uit vijfenvijftig woorden. Precies in het midden van die vijfenvijftig woorden staan drie woorden, die in het Nederlands met vier woorden worden vertaald: Gij zijt met mij. Dat was geen toeval, maar opzet. Die waarheid is de kern van de enige troost in leven en sterven. Als Hij je leidt, in de weiden, door stormen, over vlakke velden en langs angstige valleien, is het goed! De tekst voor de prediking is het eerste vers van Psalm 23: Een psalm van David. De HEERE is mijn Herder, mij zal niets ontbreken.
Mijn vrienden, gemeente, om echt profijt te ervaren van een gedeelte van het Woord, moeten we luisteren als een toeschouwer. Te veel lezen we op afstand en nemen we het Woord aan als informatie. Het is natuurlijk fijn te weten dat de HEERE de herder was van David, maar daar hebben wij geen profijt van. Wat is de Heere voor u? Voor jou? Voor mij? Zijn wij in deze psalm het schaap? Is deze Herder ook mijn herder, zoals Hij dat van David was? Zo wil ik ook elke tekst van deze psalm overdenken. Luisteren naar God door de vraag: wat heeft de Heere God ons hier te zeggen? Het antwoord is onze hoofdgedachte: Als de Heere God uw/ jouw Herder is, dan, en dan alleen, zal u/jou niets ontbreken. Om dat goed te begrijpen, zoeken we het antwoord op twee vragen:
1. Wie is deze Herder?
2. Is deze Herder uw/jouw Herder?
1. Wie is deze Herder?
Om dat beter te begrijpen, moeten we naar Davids tijd terug. David is immers zelf jarenlang schaapherder geweest. Herder zijn, dat klinkt heel romantisch. Dat is het in werkelijkheid niet. Een kudde schapen weiden betekent niet alleen dag en nacht werken. Het is ook gevaarlijk, moeilijk en vermoeiend. Het herdersleven speelt zich niet af op een mooie heidegrond of prachtige glooiende heuvels met sappig groen gras, mooie bloemen en onder een stralende, blauwe lucht. Denk niet dat de herder rustig op een rots zit, terwijl de schapen om hem heen genieten van het gras. Dat beeld is verkeerd. Het hoeden van schapen is gevaarlijk en veeleisend. Het is dag en nacht werken. Jongelui, weet je nog wat David tegen Saul zegt, als hij aanbiedt tegen Goliath te vechten? Uw knecht weidde de schapen zijns vaders, en er kwam een leeuw en een beer, en nam een schaap van de kudde weg. En ik ging uit hem na, en ik sloeg hem, en redde het uit zijn mond; toen hij tegen mij opstond, zo vatte ik hem bij zijn baard, en sloeg hem, en doodde hem (1Sam.17:34-35). Het hoeden van schapen is ook druk werk. De herder heeft geen tijd om te ontspannen, want rondzwervende roofdieren, gevaarlijk onkruid, besmettelijke insecten, verborgen slangen, verblindende stofstormen, ijskoud weer of tekort aan water onder verzengende hitte bedreigen steeds de kudde. Hij moet dag en nacht bij de schapen blijven en de kudde nauwlettend in de gaten houden. Het vergt alles van de herder. Zonder een oplettende en dappere herder overleeft geen schaap de gevaarlijke wildernis. Ds. A.T. Vergunst – De Psalm van de Herder
www.prekenweb.nl 3/12
Zo is het ook voor u en jou. Niemand van ons kan dit leven overleven zonder de goede Herder. Waarom is deze Herder zo bijzonder? Dat is, omdat deze Herder God almachtig is. Niets ontsnapt aan Zijn aandachtig oog. Hij ziet alle gevaren: bedreigend, loerend, vergiftigend, verleidend en beangstigend. Davids Herder is de almachtige God. Daarom weet hij zichzelf totaal veilig, als hij althans dicht bij zijn Herder blijft. Om dit wat dichter bij u en jou te brengen, heb ik een vraag: wie is uw/jouw herder? Misschien denkt u wel: Ik? Mijn herder? Ik heb geen herder en ik heb die ook niet nodig. In dat geval bent u/ben jij dus je eigen herder! Maar misschien antwoordde je toch te snel, want we hebben allemaal een herder. We laten ons hoeden door dromen of idolen. Velen zoeken een hoeder voor de toekomst in hun kunde, geld of godsdienst. Echter: wie u volgt of waar u op vertrouwt, is uw herder!
We gaan terug naar Davids herder. Wie is zijn herder? Hij noemt Hem de HEERE. In onze Bijbel staat dat met hoofdletters. Dat is de naam van onze Verbondsgod. Het is de trouwe God Die niet alleen met David te doen heeft. Als u in de kerk bent opgegroeid, bent u een verloren schaap dat Hij koos om in Zijn weiland te mogen weiden. In Psalm 100:3 staat: Weet dat de HEERE is God; Hij heeft ons gemaakt (als Schepper), Zijn volk (als de Verbondsgod), en de schapen van Zijn weide. Sta je daar genoeg bij stil? Verwondert dit ons nog? We mogen in Zijn weide opgroeien. De weide is de christelijke gemeenschap: gezin, kerk, school, vriendenkring. Begrijpt u het? U, jij, en ik zijn gekozen door deze God om als een verloren schaap in de beste weide op te groeien. We hebben de beste Herder Die ons van jongs af aan heeft verzorgd. Veel jongelui en ouderen hebben nog nooit een sprietje van de weide waarin wij mogen leven, gezien of gegeten! Daar staan we nooit genoeg bij stil, toch? Ik word er stil van als ik denk over de liefde van de Heere om mij te kiezen, als verloren schaap, en mij te laten opgroeien in het beste weiland onder de hoede van de beste Herder!
De Herder is dus de Verbondsgod: Jahweh in het Hebreeuws. De heilige God Die groot, goed, barmhartig, genadig, geduldig, vergevend en een fontein van alle goed is, is deze Herder! David schrijft deze psalm niet over zichzelf. Hij wil zijn Herder aanprijzen, zodat iedereen Hem zoekt en volgt. Dat doet een schaap alleen als het de herder kent. Zo mag ik nogmaals met u denken over ‘Wie is deze Herder dan toch met Wie David zo blij is?’
Hij is de betróúwbaarste Herder. Dat kan niet van alle herders worden gezegd. Vele herders zijn huurlingen. Zij gaan ruw om met de schapen. Zij hebben geen geduld, omdat ze geen liefde hebben. Zo waren de farizeeërs voor de blindgeboren man die de Herder Jezus vond en beter maakte. Jezus was niet zoals zij. Hij zegt dit in Johannes 10: Ík ben de góéde Herder; de goede herder stelt zijn leven voor de schapen. Dat betekent dat Hij bereid was om tot het uiterste te gaan om Zijn schapen lief te hebben en Zijn liefde aan hen te tonen. Hoe ver ging Hij? Geen enkele herder kan verder gaan dan Hij deed. Hij stierf voor Zijn koppige en dwaze schapen. Waaróm zou Hij voor hen willen sterven? Omdat Hij beloofde aan Zijn Vader om de schapen die Hij verkoren had, door Zijn dood te bevrijden van de vloek over de zonde. Is dat geen bijzondere Herder? Ds. A.T. Vergunst